به گزارش خبرنگار مهر، توسعه بانکداری دیجیتال و افزایش تعداد حسابهای بانکی اشخاص، خدمات غیرحضوری را از یک امکان جانبی به ضرورتی عملی برای شبکه مالی تبدیل کرده است. بسیاری از شهروندان طی سالهای گذشته به دلایل مختلف، از دریافت تسهیلات و خدمات سازمانی گرفته تا انجام فعالیتهای شغلی و روزمره، حسابهای متعددی در بانکها افتتاح کردهاند. بخشی از این حسابها بهمرور بلااستفاده شدهاند، اما همچنان در شبکه بانکی فعال باقی ماندهاند.
بانک مرکزی قرار است امروز از سامانه «حسام» رونمایی کند؛ سامانهای که برای مشاهده و مدیریت متمرکز حسابهای بانکی اشخاص حقیقی طراحی شده است. کاربران با استفاده از این سامانه میتوانند حسابهای فعال و بلااستفاده خود را شناسایی کنند، درخواست بستن حسابهای غیرضروری را ثبت کنند و مانده وجوه آنها را به حساب منتخب خود انتقال دهند.
راهاندازی چنین سامانهای نشان میدهد مدیریت غیرحضوری حسابها اکنون به یکی از محورهای مهم بانکداری تبدیل شده است؛ موضوعی که هم برای مشتریان، هم برای بانکها و هم برای نهاد ناظر اهمیت دارد.
کاهش مراجعه به شعب و حذف فرایندهای تکراری
یکی از مهمترین مزیتهای گسترش خدمات غیرحضوری، کاهش وابستگی مشتریان به شعب بانکی است. در شیوه سنتی، بستن یک حساب یا پیگیری وضعیت حسابهای قدیمی معمولاً مستلزم مراجعه حضوری، ارائه مدارک هویتی، تکمیل فرم و صرف زمان بود. این فرایند علاوه بر تحمیل هزینه به مشتری، بخشی از ظرفیت کارکنان شعب را نیز به امور اداری و تکراری اختصاص میداد.
در سامانههایی مانند حسام، فرد میتواند از طریق یک درگاه واحد، تصویری روشن از حسابهای بانکی خود به دست آورد و درباره ادامه فعالیت یا بستن هر حساب تصمیم بگیرد. این تحول در ظاهر ساده است، اما میتواند مراجعات غیرضروری، مصرف کاغذ، زمان انتظار مشتریان و هزینه ارائه خدمات بانکی را کاهش دهد.
احسان بیدار مغز یک کارشناس بانکی در گفتوگو با خبرنگار مهر، درباره اهمیت توسعه این خدمات گفت: در سالهای گذشته بخش قابلتوجهی از مراجعات مردم به شعب بانکی به خدماتی اختصاص داشت که امکان ارائه آنها بهصورت غیرحضوری وجود دارد. بستن حساب، اطلاع از وضعیت حسابهای قدیمی و انتقال مانده، از جمله خدماتی است که دیجیتالیشدن آنها میتواند هم هزینه مشتری و هم هزینه عملیاتی بانک را کاهش دهد.
وی افزود:هدف بانکداری دیجیتال تنها این نیست که مراجعه مشتری به شعبه کمتر شود، بلکه باید اختیار و کنترل بیشتری در مدیریت خدمات مالی به او داده شود. اگر مشتری بتواند در محیطی امن تمام حسابهای خود را مشاهده و حسابهای غیرضروری را تعیین تکلیف کند، کیفیت رابطه میان بانک و مشتری نیز ارتقا خواهد یافت.
مدیریت حسابهای فراموششده
اهمیت خدمات غیرحضوری تنها در صرفهجویی زمانی خلاصه نمیشود. افراد ممکن است در طول سالها چندین حساب در بانکهای مختلف افتتاح کنند و پس از مدتی بخشی از آنها را فراموش کنند. این حسابها گاهی مدتها بدون تراکنش باقی میمانند، اما نام صاحب حساب همچنان در سوابق بانکی ثبت است و ممکن است پیامدهای مالی، حقوقی یا مالیاتی برای او ایجاد کند.
امکان مشاهده متمرکز حسابها به مشتری اجازه میدهد پیش از ایجاد مشکل، وضعیت داراییها و ارتباطات بانکی خود را بررسی کند. فرد میتواند حسابهای موردنیاز را نگه دارد، حسابهای اضافی را شناسایی کند و برای تعیین تکلیف آنها اقدام کند. این قابلیت، کنترل اشخاص بر هویت و دارایی مالیشان را افزایش میدهد و احتمال رهاشدن حسابهای قدیمی را کاهش میدهد.
این کارشناس بانکی درباره پیامدهای حسابهای بلااستفاده توضیح داد: «بسیاری از مشتریان اطلاع دقیقی از تعداد حسابهایی که در بانکهای مختلف دارند، ندارند. برخی از این حسابها ممکن است سالها بدون استفاده باقی بمانند. فراهمکردن امکان مشاهده یکپارچه حسابها باعث میشود هر شخص بتواند مسئولیت مالی خود را بهتر مدیریت کند و حسابهای بدون استفاده را در وضعیت بلاتکلیف باقی نگذارد.»
به گفته وی، حسابی که صاحب آن نظارت مستمری بر آن ندارد، ممکن است در معرض سوءاستفاده قرار گیرد. بنابراین تعیین تکلیف حسابهای مازاد، علاوه بر ایجاد نظم مالی، بخشی از اقدامات پیشگیرانه برای حفاظت از هویت مالی افراد محسوب میشود.
انتقال مانده حساب بستهشده به یک حساب منتخب نیز بخش مهمی از این فرایند است. منابع خرد و پراکنده ممکن است به دلیل تعدد حسابها از دید مشتری دور بمانند. تجمیع این وجوه در یک حساب مشخص، مدیریت مالی خانوار را آسانتر میکند و تصویر دقیقتری از موجودی قابلاستفاده در اختیار فرد قرار میدهد.
شفافیت بیشتر و کاهش ریسکهای مالی
رونمایی از سامانه حسام را میتوان بخشی از سیاست بانک مرکزی برای ساماندهی حسابهای بانکی دانست. در این سیاست، موضوع فقط آسانتر شدن دسترسی مشتری نیست؛ افزایش شفافیت، بهبود کیفیت دادههای بانکی و کاهش ریسکهای ناشی از حسابهای بلااستفاده نیز اهمیت دارد.
هرچه شمار حسابهای زائد و فراموششده کمتر باشد، رابطه مالی میان مشتری و شبکه بانکی شفافتر میشود. تعیین تکلیف حسابهای راکد میتواند به افزایش دقت پایگاههای اطلاعاتی بانکها کمک کند. در نتیجه، ارزیابی رفتار مالی مشتریان، اجرای مقررات مبارزه با پولشویی و شناسایی تراکنشهای مشکوک نیز با استفاده از دادههای منظمتر انجام خواهد شد.
حسابهای بلااستفاده ممکن است زمینه برخی سوءاستفادههای مالی را فراهم کنند. اجاره یا واگذاری حساب بانکی، استفاده از حساب دیگران برای جابهجایی منابع نامشروع و بهرهبرداری از حسابهایی که صاحبان آنها نظارت مستمری بر آنها ندارند، از دغدغههای نظام بانکی است. فراهمشدن امکان مدیریت و بستن غیرحضوری حسابهای مازاد میتواند بخشی از این بستر را محدود کند.
البته بستن حساب باید با رعایت الزامات قانونی انجام شود. حسابی که دارای مانع قضایی، بدهی، تعهد بانکی یا محدودیت حقوقی است، نمیتواند صرفاً با یک درخواست الکترونیکی بسته شود. بنابراین، موفقیت سامانه حسام به اتصال دقیق آن به اطلاعات بانکها و مراجع ذیربط و همچنین اطلاعرسانی شفاف درباره نتیجه درخواستها وابسته خواهد بود.
امنیت اطلاعات؛ شرط موفقیت خدمات غیرحضوری
گسترش خدمات غیرحضوری در کنار مزایای متعدد، ضرورت توجه جدی به امنیت سایبری و حفاظت از اطلاعات مشتریان را نیز افزایش میدهد. سامانهای که اطلاعات حسابهای مختلف یک شخص را بهصورت متمرکز نمایش میدهد، باید از سازوکارهای مطمئن احراز هویت و کنترل دسترسی برخوردار باشد.
کارشناس بانکی در این زمینه تأکید کرد: اعتماد مردم مهمترین سرمایه سامانههای مالی غیرحضوری است. اگر احراز هویت، حفاظت از اطلاعات و امکان پیگیری درخواستها بهدرستی طراحی نشود، حتی کاربردیترین خدمات نیز با استقبال کامل مشتریان روبهرو نخواهد شد.
در مجموع، رونمایی امروز از سامانه حسام را میتوان گامی در مسیر مدیریت هوشمندتر حسابهای بانکی ارزیابی کرد. وقتی شهروندان بتوانند بدون مراجعه به شعبه، حسابهای خود را مشاهده کنند، حسابهای مازاد را تعیین تکلیف کنند و مانده آنها را انتقال دهند، خدمات بانکی از یک فرایند اداری و زمانبر به ابزاری برای کنترل مالی تبدیل میشود. همین تغییر باعث شده است خدمات غیرحضوری نه یک خدمت تزئینی، بلکه اولویتی جدی برای بانک مرکزی، شبکه بانکی و کاربران باشد.
نظر شما